Belichting
Drie instellingen, drie verschillende gevolgen
Sluitertijd, diafragma en ISO werken samen aan de helderheid van een foto. Ze veranderen elk een ander aspect van de opname.
In dit verhaal
In dit artikel
01Sluitertijd: hoeveel tijd krijgt beweging?02Diafragma: opening en scherptediepte03ISO: de verwerking van het lichtsignaalBronnenSluitertijd: hoeveel tijd krijgt beweging?
De sluitertijd bepaalt hoe lang de sensor tijdens een opname wordt belicht. Bij gelijkblijvend licht en diafragma verzamelt een langere belichting meer licht dan een kortere. Tegelijk verandert de manier waarop beweging wordt weergegeven. Een korte tijd kan een bewegend onderwerp scherp vastleggen; bij een langere tijd kan dezelfde beweging als een veeg zichtbaar worden.
Kies daarom eerst wat je van die beweging wilt laten zien. Wil je de afzonderlijke druppels van een fontein herkennen of juist de stroom water? Dat zijn verschillende beeldbedoelingen. Er bestaat geen universele sluitertijd die elk bewegend onderwerp bevriest. De passende instelling hangt af van de situatie en het gewenste resultaat; controleer daarom de opname zelf.
Bronnen bij dit onderdeel: Nikon — Understanding Shutter Speed
Diafragma: opening en scherptediepte
Het diafragma is de opening in het objectief waardoor licht naar de sensor gaat. Een laag f-getal, zoals f/2,8, duidt op een relatief grote opening. Een hoger getal, zoals f/8, betekent een kleinere opening. Bij gelijkblijvende omstandigheden laat de grotere opening meer licht door.
Het diafragma beïnvloedt ook de scherptediepte: het gebied vóór en achter het scherpgestelde punt dat voldoende scherp oogt. Met een grotere opening is dat gebied, bij verder gelijke omstandigheden, kleiner. Een onderwerp kan daardoor duidelijk loskomen van een onscherpe achtergrond. Een kleinere opening geeft meer scherptediepte. De keuze gaat dus ook over welke delen van een scène je samen leesbaar wilt maken.
Bronnen bij dit onderdeel: Nikon — What is Aperture?
ISO: de verwerking van het lichtsignaal
Bij een digitale camera beïnvloedt ISO de versterking en verwerking van het vastgelegde lichtsignaal. De hoeveelheid licht die werkelijk binnenkomt, wordt bepaald door diafragma en sluitertijd. Een hogere ISO kan een vergelijkbaar helder beeld opleveren bij minder opgevangen licht, maar bij hoge waarden kan meer ruis zichtbaar worden.
Een verdubbeling van ISO 100 naar ISO 200 kan bijvoorbeeld een halvering van de belichtingstijd van 1/125 naar 1/250 seconde compenseren, bij hetzelfde diafragma en licht. De helderheid blijft dan ongeveer gelijk, terwijl beweging anders wordt weergegeven. Begin daarom bij de eigenschap die voor je foto telt: beweging of scherptediepte. Stem vervolgens de andere instellingen daarop af en beoordeel het resultaat.
Bronnen bij dit onderdeel: Sony — ISO Sensitivity
Bronnen en afbakening
Deze uitleg is gebaseerd op de onderstaande primaire bronnen. De controledatum beschrijft de gebruikte versie; publicaties en voorschriften kunnen later veranderen.
Een passage laten corrigeren? Bekijk de werkwijze voor correcties.